Lwów (Ukraina) - Freski w kościele jezuitów | Instytut POLONIKA Polonika

Przejdź do treści
BADAMY - CHRONIMY - POPULARYZUJEMY polskie dziedzictwo kulturowe za granicą

Lwów (Ukraina) ‒ Freski w kościele jezuitów

2018, 2019, 2020

Po drugiej wojnie światowej dawny kościół jezuitów został zamieniony na składnicę książek, m.in. pochodzących z Ossolineum, a niezabezpieczone i niekonserwowane wnętrze uległo poważnej destrukcji. Znajdujące się w nim wyjątkowo cenne, barokowe malowidła autorstwa Frantza i Sebastiana Ecksteinów, wykonane w latach 1740-1743, zostały zniszczone m.in. na skutek silnego zasolenia murów świątyni. W roku 2011 kościół został przywrócony do kultu jako greckokatolicka cerkiew garnizonowa.

Od 2015 r. trwają prace przywracające freskom Ecksteinów dawny blask. Jest to możliwe dzięki finansowemu wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i opracowanej przez dr. Pawła Bolińskiego z Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie autorskiej metodzie konserwacji malowideł, którą z powodzeniem zastosował zespół polsko-ukraińskich konserwatorów. Do roku 2018 udało się przeprowadzić konserwację 360 m2 fresków w prezbiterium kościoła.

W roku 2018 Instytut Polonika dołączył do finansowanych przez MKiDN prac, które prowadzone są na sklepieniu nawy głównej kościoła.

Realizator: Paweł Boliński Artem Renovo

W 2019 r. wykonana została niemalże pełna konserwacja techniczna malowideł sklepienia nawy głównej (900 m2). Usunięto przemalowania i wykonano odsolenie tynków, utrwalono pierwotną warstwę malarską, wykonano podtynkową iniekcję w celu konsolidacji tynków, uzupełniono brakujące warstwy zaprawy. Stan ten pozwolił na odsłonięcie pierwotnej malatury i kolorystyki malowidła oraz ich zabezpieczenie i utrwalenie.

Realizator: Paweł Boliński Artem Renovo

W 2020 r. ukończono konserwację techniczną fresków Ecksteinów na sklepieniu nawy głównej.

Malowidło zostało poddane także konserwacji estetycznej, podczas której wykonano m.in. uzupełnienia ubytków, pobiał oraz retusze. Uzupełniono również ubytki warstwy malarskiej wraz z dużymi partiami rekonstrukcji, aby znowu nadać freskom charakter malowidła iluzjonistycznego.

Realizator: Paweł Boliński Artem Renovo

Obraz „Święty Benedykt”

W 2020 r. Instytut Polonika podjął się też przeprowadzenia prac zabezpieczających przy obrazie „Święty Benedykt”, który był niegdyś używany jako tymczasowa zasłona obrazu w ołtarzu głównym dawnego kościoła jezuitów. Przedstawienie świętego na płótnie, w technice olejnej, datowane jest na lata 40. XVIII w. Obraz został wycięty z oryginalnych krosien i nie jest zachowany w swoich pierwotnych wymiarach ani proporcjach. W ostatnich latach był zwinięty w rulon i przechowywany na emporze świątyni.

Ze względu na zły stan zachowania obiektu zachodziła konieczność podjęcia pilnej interwencji konserwatorskiej. Na obrazie widoczne były liczne przetarcia i ubytki w warstwie malarskiej, a farba wraz z podłożem wykruszała się.

W 2020 r. obraz został poddany ratunkowym pracom konserwatorskim, mającym na celu zatrzymanie postępującej degradacji wszystkich warstw technologicznych, wzmocnienie jego struktury i zabezpieczenie przed uszkodzeniami w przyszłości. Wykonano pełny zakres konserwacji technicznej obejmującej: oczyszczenie, dezynfekcję i impregnację podobrazia płóciennego oraz naprawę jego zniszczeń mechanicznych: wklejenie protez w miejsca ubytków, sklejenia stykowe i zszycie rozdarć, miejscowo wzmocnione mostkowaniem. Niezbędne było również wykonanie dublażu.

Kolejnym etapem będzie w 2021 r. przywrócenie walorów estetycznych i artystycznych obiektu, a także możliwości jego ponownej ekspozycji. Prace poprzedzone są badaniami fizykochemicznymi i laboratoryjnymi, jak również analizami z zakresu historii sztuki.

Prace techniczne przy obrazie wykonał zespół polskich i ukraińskich konserwatorów.

Realizator: Artem Renovo Paweł Boliński