Francja Nagrobki Bronisława Piłsudskiego i Paderewskich | POLONIKA Polonika

Przejdź do treści
BADAMY - CHRONIMY - POPULARYZUJEMY polskie dziedzictwo kulturowe za granicą

Montmorency (Francja) ‒ konserwacja nagrobków

2018, 2019, 2020

Cmentarz Les Champeaux w Montmorency pod Paryżem to szczególne miejsce dla Polski. Nazywany jest  Panteonem Polskiej Emigracji. Znajdują się tuj groby wielu znamienitych Polaków - polityków, działaczy społecznych, naukowców, ludzi kultury. Są wśród nich takie osoby, jak Julian Ursyn Niemcewicz, Karol Otton Kniaziewicz, Olga Boznańska, Bolesław Biegas, Tadeusz Makowski, Cyprian Godebski,  Roman Palester, Cyprian Kamil Norwid, który spoczął w zbiorowej mogile, czy Adam Mickiewicz, którego prochy przeniesiono w 1890 roku na Wawel

Prace konserwatorskie finansowane w 2018 roku przez Instytut Polonika obejmowały dwa nagrobki: Bronisława Piłsudskiego oraz Heleny i Alfreda Paderewskich. Obiekty zostały odpowiednio oczyszczone, uzupełniono ubytki i zabezpieczono przed degradacją ze względu na czynniki atmosferyczne. W znacznie prostszym w formie nagrobku Bronisława Piłsudskiego uczytelniono liternictwo, pozostawiając oryginalną pisownię.  Warto również odnotować, że podczas prac nie został uszkodzony rosnący przy nagrobku Paderewskich krzak dzikiej róży.  Roślina została tam przywieziona przez Ignacego Jana Paderewskiego z rodzinnego domu i zasadzona po śmierci syna Alfreda

Realizator: Towarzystwo Opieki nad Polskimi Zabytkami i Grobami Historycznymi we Francji

W 2019 roku we współpracy z Towarzystwem Opieki nad Polskimi Zabytkami i Grobami Historycznymi we Francji pracami konserwatorskimi objęto następujące obiekty: neogotycką kaplicę Jaroszyńskich (I etap prac), groby Jadwigi Ostrożyńskiej, Ireny Stokowskiej, rodziny Makowskich oraz grób Olgi Boznańskiej.

W ramach prac przy kaplicy przeprowadzono konserwacje kamiennego dachu oraz witraża i kraty wejściowej, zabytkowe nagrobki Ostrożyńskiej i Stokowskiej zostały oczyszczone, ustabilizowane oraz uzupełniono brakujące elementy kamienne. W nagrobku Olgi Boznańskiej wymieniono na nową zniszczoną wskutek zwietrzenia kamienia stelę z inskrypcją (kwerenda archiwalna wykazała, że stela wykonana została na początku lat 80. XX w. z kamienia  pozyskanego z innego nagrobka).

Realizator: Towarzystwo Opieki nad Polskimi Zabytkami i Grobami Historycznymi we Francji

W 2020 r. kontynuowane były prace konserwatorskie (II etap) przy neogotyckiej kaplicy Jaroszyńskich, w ramach których wykonano nacięcia w kamiennej konstrukcji ścian, wymieniono skorodowane klamry łączące bloki na klamry z włókna szklanego, wykonano flekowanie i uzupełnienie ubytków oraz spoinowanie.

Przeprowadzono również renowację popękanej kamiennej steli grobu rodziny Mickiewiczów z rzeźbą odzwierciedlającą maskę pośmiertną Adama Mickiewicza (Antoine-Augustin Préault, 1855). Po demontażu medalionu wykonano konsolidację steli i oczyszczenie z nawarstwień. Płaskorzeźba z brązu została oczyszczona ze szkodliwych, czarnych nawarstwień, zabezpieczona przed korozją i zamontowana na nowo z użyciem spoiwa elastycznego.

Wykonano także restaurację i konserwację nagrobka Jana Szymańskiego i rodziny Suzin-Souzine. Zniszczone i połamane elementy nagrobka wymagały posklejania i zbudowania od nowa. Uczytelniono również inskrypcje.

Realizator: Towarzystwo Opieki nad Polskimi Zabytkami i Grobami Historycznymi we Francji