Fill 1 Copy Created with Sketch.

Michał Czajkowski

Michał Czajkowski (Czaykowski, Czayka, Mehmed Sadyk, Sadyk Pasz) (1804–1886) – pisarz, poeta i działacz niepodległościowy.

Urodził się w rodzinie podkomorzego żytomierskiego w miejscowości Halczyniec, niedaleko Berdyczowa. W 1828 r. podjął studia na Uniwersytecie Warszawskim. Uczestnik powstania listopadowego, dowodził oddziałem kozackim w pułku kawalerii Karola Różyckiego. Po upadku powstania wyemigrował do Francji. Związał się tam ze stronnictwem tzw. Hotelu Lambert, którym kierował książę Adam Czartoryski. Z jego polecenia wyjechał do Turcji, gdzie kierował Agencją Głównej Misji Wschodniej, mając za zadanie zwalczanie tam wpływów rosyjskich. Dla dawnych powstańców listopadowych zorganizował osadę położoną około stu kilometrów od Stambułu, którą nazwano Adampol, na cześć inicjatora i protektora, czyli Adama Czartoryskiego. Do dzisiaj jest to ośrodek życia polonijnego w Turcji.

W 1850 r. Czaykowski przyjął islam i pod nazwiskiem Mehemed Sadyk Effendi wstąpił do służby tureckiej. W ramach wspierania antyrosyjskich działań Turcji, po wybuchu wojny krymskiej, zorganizował oddział tzw. kozaków sułtańskich, którymi dowodził do 1879 r., kiedy to przeszedł na emeryturę. W trakcie pobytu w Turcji wiele czasu poświęcił działalności literackiej, reprezentując tzw. szkołę ukraińską polskiego romantyzmu.

Pamiątki po nim znajdują się w Muzeum Narodowym Ziemi Przemyskiej w Przemyślu, tam też przechowywany jest jego pamiętnik.

Michał Czajkowski