Patronat i współpraca Polonika

Wystawa "Przeszłość Przyszłości" zostanie zaprezentowana w miejscu o niezwykłej randze dla polskiej kultury i historii Europy, w Instytucie Biblioteki Polskiej w Paryżu. Instytucja od 1854 roku gromadzi i chroni skarby polskiego dziedzictwa, dokumentując dzieje narodu, który przez ponad stulecie pozbawiony był własnego państwa.

W swoich pracach Hubert Czerepok od lat bada, jak symbole, obrazy i opowieści kształtują polską tożsamość narodową. Artysta często posługuje się cytatem, powtórzeniem i zapożyczeniem, wykorzystując je do opisu procesów zachodzących we współczesnej kulturze. Jednym z ważnych tematów jego twórczości jest to, jak przekaz medialny potrafi zastępować rzeczywistość. 

Jego prace były prezentowane na licznych wystawach indywidualnych, m.in. w Galerii Labirynt w Lublinie, Galerii Arsenał w Białymstoku i Art Stations Foundation w Poznaniu, a także na wystawach zbiorowych, między innymi podczas 19. Biennale w Sydney, Międzynarodowego Quadriennale Rzeźby w Rydze, w Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK w Krakowie oraz w CSW Zamek Ujazdowski w Warszawie.

Wystawę paryską zainspirowały dziedzictwo Wielkiej Emigracji, relacja Adama Mickiewicza z Andrzejem Towiańskim oraz wpływ towianizmu na kulturę i mit polskości. Autor czerpie z różnych form wyrazu: rysunku, narzędzi immersyjnych takich jak neon i VR oraz obiektów z archiwum Instytutu Biblioteki Polskiej w Paryżu. Zderzając fakty z fikcją, naukową analizę z intuicją, a dziewiętnastowieczną ikonografię z nowoczesnymi technologiami tworzy przestrzeń otwartą, bez prostych tez i założeń.

Na skutek rozbiorów Polska na ponad 120 lat zniknęła z mapy Europy. Wystawa "Przeszłość Przyszłości" jest refleksją nad tym, czy wspólnota może trwać bez własnego terytorium oraz w jakim stopniu pamięć, duchowość i sztuka wpływają na jej trwałość. Instytut Polonika jest jej partnerem. 

Ekspozycja będzie dostępna nieodpłatnie dla zwiedzających.

W 1719 roku księżniczka Maria Klementyna, nastoletnia wnuczka króla Jana III Sobieskiego, wyruszyła z Oławy do Rzymu, by poślubić Jakuba III/VII Stuarta, pretendenta do tronu Anglii, Szkocji i Irlandii. To małżeństwo, zawarte w trudnych politycznych okolicznościach, połączyło losy dwóch dynastii oraz dwoje ludzi wychowanych w zupełnie różnych kulturach.

Dyplomatyczne próby odzyskania utraconej władzy w trzech królestwach zaważyły na ich losach. Tragiczna historia Marii Klementyny Sobieskiej, która poznała swojego męża dopiero w dniu ślubu, pokazuje, jak trudny bywał los kobiet z królewskich rodów. Królowa urodziła dwoje dzieci i wypełniła dynastyczne oczekiwania, ale małżeństwo okazało się jej osobistym dramatem.

Wystawa „Sobiescy i Stuartowie. Blask i widmo korony”, którą od 25 października można oglądać w Pałacu Wilanowskim jest pierwszą tak obszerną prezentacją tej niezwykłej historii. W Wielkiej Brytanii, a nawet w Szkocji, o rodzinie Sobieskich wie niewielu, w Polsce zaś mało kto pamięta o Stuartach. Ekspozycja przywołuje tę próbę połaczenia dwóch znaczących dla Europy dynastii, pokazując nieprezentowane wcześniej portrety członków obu rodzin, cenne ryciny oraz osobiste pamiątki po parze królewskiej. Wśród nich znajdują się m.in. modlitewnik królowej Szkotów Marii Stuart z jej własnoręczną inskrypcją oraz złoty zegarek podarowany królowej Marii Klementynie przez Frances Erskine, księżnę Mar.

Jako instytucja od lat zaangażowana w ochronę i rekonstrukcję dzieł sztuki związanych z dziedzictwem rodu Sobieskich, z dumą obejmujemy patronatem to wydarzenie, które przywraca pamięć o niezwykłym spotkaniu dwóch królewskich światów.

Zesłanie na Syberię odegrało kluczową rolę w kształtowaniu poglądów i dalszej działalności Józefa i Bronisława Piłsudskich. Podczas konferencji temat ten zostanie przedstawiony zarówno jako forma represji, jak i jako przestrzeń, w której rodziły się i umacniały idee niepodległościowe. Szczególną uwagę poświęcono także perspektywie kobiecej, dotychczas marginalizowanej w historiografii.

W trakcie dwudniowych obrad uczestnicy omówią losy wybitnych zesłańców, m.in. Wacława Sieroszewskiego, Władysława Studnickiego, Józefa Kalinowskiego, Edwarda Łazowskiego, Michała Jankowskiego, a także działaczy socjalistycznych, takich jak Bronisław Sławiński i Jan Promiński. W programie znajdą się również wystąpienia poświęcone doświadczeniom Elżbiety z Pawłowskich Majewskiej, Jadwigi Ostromęckiej, Teresy Prażmowskiej, Jadwigi Łuszczewskiej (Deotymy) i Jadwigi Prendowskiej, których świadectwa ukazują codzienność oraz strategie przetrwania na zesłaniu.

Organizatorami konferencji są: Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku, Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA oraz Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk.
Partnerem wydarzenia jest Komisja Syberyjska PAN.