Tablica poświęcona Henrykowi Gierszyńskiemu | Polonika

Przejdź do treści
BADAMY - CHRONIMY - POPULARYZUJEMY polskie dziedzictwo kulturowe za granicą

Zamontowano tablicę pamiątkową poświęconą Henrykowi Gierszyńskiemu

17 listopada w Ouarville zamontowano tablicę pamiątkową poświęconą Henrykowi Gierszyńskiemu, lekarzowi, działaczowi emigracyjnemu i politykowi, odznaczonemu Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. Tablica została umieszczona na willi Mon Repos w Ouarville, w rolniczym regionie Beauce we Francji, gdzie mieszkał i prowadził praktykę lekarską przez ponad pół wieku. 9 listopada 2020 r. minęła  90. rocznica śmierci Gierszyńskiego.

Henryk Gierszyński urodził się 11 stycznia 1848 r. w Sandomierzu. Już w młodości interesował się sprawami polityki. Jako nastolatek walczył w powstaniu styczniowym. W 1866 r. rozpoczął się emigracyjny okres jego życia – przez Kraków i Wiedeń dotarł do Włoch, aby ostatecznie osiąść we Francji. W Paryżu ukończył Wyższą Szkołę Polską, by następnie podjąć studia medyczne na Sorbonie. Był lekarzem, działaczem emigracyjnym i politykiem demokratyczno-niepodległościowym, zwolennikiem idei Towarzystwa Demokratycznego Polskiego. W latach 1887–1893 kierował paryskim komitetem Ligi Polskiej, był też członkiem Centralizacji (organizacji niepodległościowej założonej przez Zygmunta Miłkowskiego), Związku Narodowego Polskiego i Związku Wychodźstwa Polskiego, a bliskie związki łączyły go z przywódcami Gminy Narodowo-Socjalistycznej, będącej prekursorką Polskiej Partii Socjalistycznej. Był także wiceprezesem Rady Nadzorczej Skarbu Narodowego z siedzibą w Rapperswilu oraz członkiem korespondentem Muzeum Narodowego Polskiego, założonego w tym szwajcarskim mieście.

Żoną Henryka Gierszyńskiego była Maria Kazimiera Bukowska, córka Henryka Bukowskiego, powstańca styczniowego, emigranta politycznego osiadłego w Szwecji, gdzie zyskał sławę znakomitego antykwariusza i kolekcjonera oraz mecenasa sztuki, który w sposób szczególny otaczał opieką Muzeum Narodowe Polskie w Rapperswilu.

Willa w Ouarville, w której wraz z żoną i czworgiem dzieci mieszkał Gierszyński, stała się ostoją polskości. Przebywało tam wielu znamienitych Polaków. Jednym z nich był gen. Walery Wróblewski, powstaniec styczniowy i generał Komuny Paryskiej, który mieszkał tam w latach 1900–1908. Gośćmi Gierszyńskich bywali m.in.: Stefan Żeromski, z którym się przyjaźnił, Władysław Reymont, który właśnie w Ouarville napisał Ziemię obiecaną i postanowił napisać Chłopów, Wojciech Gerson czy Gabriela Zapolska, która sportretowała jako Zagórowskich gospodarzy willi Mon Repos w powieści Zaszumi las.

Przed pierwszą wojną światową Gierszyńscy utrzymywali kontakty z osobami z kręgu Józefa Piłsudskiego, m.in. z etnografem Bronisławem Piłsudskim, politykiem Walerym Sławkiem, pisarzami Andrzejem Strugiem i Wacławem Sieroszewskim. Również po wojnie Gierszyński zaangażował się w promowanie postaci Marszałka i został wybrany honorowym prezesem Towarzystwa im. Piłsudskiego we Francji.

Gierszyński odwiedził Polskę w 1927 r., gdy sprowadzano do kraju prochy Juliusza Słowackiego. Swoje zbiory przekazał Uniwersytetowi Poznańskiemu i Bibliotece Narodowej. Archiwum zawierające bogatą korespondencję Gierszyńskich przechowuje Biblioteka Polska w Paryżu.


Tablica w Ouarville została sfinansowana z funduszy Narodowego Instytutu Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA we współpracy z Towarzystwem Opieki nad Grobami i Pamiątkami Historycznymi we Francji.