POLONIKA współorganizatorem wydarzeń edukacyjnych w Bletchley Park
W dniach 25–26 lipca 2026 roku podczas pierwszej edycji Polish Codebreaking Festival w Bletchley Park swoją premierę miał wydany przez Instytut Polonika dwujęzyczny zeszyt dla dzieci „Enigma i Bletchley Park. Tajemnica, która zmieniła historię”. Publikacja, przygotowana w polskiej i angielskiej wersji językowej, została stworzona z myślą o najmłodszych uczestnikach festiwalu i w przystępny sposób opowiada o kryptologii, historii łamania szyfrów oraz wyjątkowym wkładzie polskich kryptologów w rozszyfrowanie Enigmy. Premiera zeszytu była jednym z elementów współpracy Instytutu Polonika z Instytutem Polskim w Londynie oraz Muzeum Bletchley Park przy organizacji festiwalu, którego celem było upowszechnienie wiedzy o polskim wkładzie w zwycięstwo aliantów podczas II wojny światowej. Festiwal zgromadził blisko trzy tysiące uczestników i na trwałe wpisał osiągnięcia Polaków w narrację historyczną prezentowaną w Bletchley Park.
Publikacja opowiada o tym, czym jest kryptologia, jak na przestrzeni dziejów rozwijały się metody szyfrowania informacji oraz dlaczego umiejętność łamania kodów odgrywała tak ważną rolę w historii świata. Autorzy w przystępny sposób przedstawiają także historię niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma, która przez wiele lat uchodziła za urządzenie niemal niemożliwe do rozszyfrowania. Szczególne miejsce zajmuje w publikacji opowieść o polskich matematykach i kryptologach: Marianie Rejewskim, Jerzym Różyckim i Henryku Zygalskim, którzy już w latach trzydziestych XX wieku dokonali przełomowych odkryć, umożliwiających późniejsze sukcesy alianckich specjalistów pracujących w Bletchley Park.
Polish Codebreaking Festival był nie tylko okazją do uczczenia sukcesów polskich kryptologów, lecz również przestrzenią budowania dialogu międzykulturowego i wzmacniania polskiej obecności w międzynarodowej narracji historycznej. Organizatorzy przygotowali liczne wydarzenia edukacyjne, warsztaty, spotkania oraz prezentacje poświęcone historii Enigmy i pracy kryptologów. Dzięki współpracy Instytutu Polskiego w Londynie, Muzeum Bletchley Park oraz Instytutu Polonika uczestnicy mogli poznać historię w sposób angażujący i dostosowany do różnych grup wiekowych.
Premiera publikacji „Enigma i Bletchley Park. Tajemnica, która zmieniła historię” stanowi ważny przykład tego, jak działania edukacyjne mogą wspierać ochronę i promocję polskiego dziedzictwa historycznego za granicą. Projekt pokazuje, że opowieść o polskich kryptologach pozostaje żywa i inspirująca, a jej przekazywanie kolejnym pokoleniom jest istotnym elementem budowania świadomości historycznej zarówno w Polsce, jak i poza jej granicami. Dzięki takim inicjatywom pamięć o pionierskich osiągnięciach Polaków w dziedzinie kryptologii znajduje należne jej miejsce w europejskiej i światowej historii.
Enigma i Bletchley Park. Tajemnica, która zmieniła historię/
Enigma and Bletchley Park. The Secret That Changed History
Opracowanie merytoryczne: Magdalena Gutowska, Ryan Froyze
Redakcja (j. polski): Krzysztof Michał Jóźwiak
Tłumaczenie: Ryan Froyze
Opracowanie graficzne: Piotr Górski
