Dusza pomiędzy światami. Wystawa o Bronisławie Piłsudskim w Wilnie
Wileński Dom Historii stanie się przestrzenią spotkania dwóch odległych światów. Od 5 lutego do 2 sierpnia 2026 roku widzowie będą mogli zgłębić tajemnice kultury Ajnów oraz niezwykłe losy człowieka, który uratował ich dziedzictwo od zapomnienia. Wystawa „Dusza pomiędzy światami” to nie tylko hołd dla Bronisława Piłsudskiego w 160. rocznicę jego urodzin, ale także fascynująca opowieść o pasji badawczej silniejszej niż carskie zesłanie.
Choć w powszechnej świadomości nazwisko Piłsudski kojarzy się przede wszystkim z architektem polskiej niepodległości, jego starszy brat, Bronisław Piłsudski, zapisał się w historii jako jeden z najwybitniejszych etnografów przełomu XIX i XX wieku. Na daleki Sachalin trafił w 1887 roku jako więzień polityczny, skazany za udział w spisku na życie cara Aleksandra III. To właśnie tam, w surowych warunkach, narodziła się jego fascynacja rdzennymi ludami Dalekiego Wschodu. Nie uległ rezygnacji, zamiast tego Piłsudski poświęcił się dokumentowaniu ginącej kultury Ajnów, pierwotnych mieszkańców północnej Japonii i Sachalinu. Jego podejście cechowała niezwykła jak na tamte czasy empatia oraz innowacyjność techniczna. Jako pionier antropologii wizualnej i dźwiękowej, wykorzystywał fonograf Edisona, by na woskowych wałkach utrwalić unikatowe pieśni, legendy i obrzędy, które dziś stanowią bezcenne źródło wiedzy dla naukowców z całego świata.
Twórczość badawcza Piłsudskiego nie ograniczała się jedynie do Azji. Po powrocie do Europy, badacz przeniósł swoje doświadczenia na grunt polski, osiadając w Zakopanem. To tam, czerpiąc z metod wypracowanych na Dalekim Wschodzie, zajął się analizą folkloru podhalańskiego. Jego prace kładły fundamenty pod nowoczesną polską etnografię, łącząc lokalny patriotyzm z szerokim, humanistycznym spojrzeniem na kulturę tradycyjną.
Wystawa w Wilnie ukazuje Piłsudskiego jako postać łączącą narody. Jego dorobek stanowi wspólne dziedzictwo Polski, Litwy oraz Japonii, będąc dowodem na to, że prawdziwa nauka nie zna granic, a wrażliwość na „Innego” pozwala ocalić to, co najbardziej kruche w ludzkiej historii.
W najbliższym czasie odbędzie się w Wilnie również prezentacja publikacji poświęconej badaczowi. Instytut Polonika wydał opracowane naukowo dzienniki Bronisława Piłsudskiego, nad którymi pieczę merytoryczną sprawowała dr hab. Jolanta Żyndul. Szczegóły dotyczące wydarzenia podamy wkrótce.
Instytut Polonika jest jednym z partnerów wystawy, której głównym organizatorem jest Litewskie Muzeum Narodowe.
Więcej informacji znajdziesz tutaj: International Exhibition “A Soul Between Worlds” | House of Histories
https://www.instagram.com/reel/DUBRO10DEfc/?igsh=MXVpdGcyMmhyd2ZwOA==
